De Nationale Raad wordt door de heer Charles Picqué, Minister van de Franse Gemeenschap, om advies verzocht in verband met de maatregelen die moeten worden genomen ten gevolge van de rapporten die door de aangestelde geneesheren en juristen werden uitgebracht betreffende de werking van de afdeling "Le Détour" van de psychiatrische instelling "La petite maison" te Chastres. Tegelijk worden de rapporten van de deskundigen ter inzage bezorgd.

De Nationale Raad meent dat deze zaak tot de bevoegdheid van de betrokken provinciale raad behoort.

Antwoord van de Nationale Raad aan de Minister:

Ik heb de eer U mede te delen dat voor de Nationale Raad verslag werd uitgebracht over de problemen geschetst in Uw brief van 16 november 1988.

Gelet op de elementen die naar aanleiding van de door U gevraagde expertises naar voren zijn gekomen, heeft de Nationale Raad beslist het dossier integraal aan de Provinciale raad van de Orde der geneesheren van Brabant met het Frans als voertaal over te maken, zodat de nodige deontologische maatregelen kunnen worden getroffen.

Brief van de Nationale Raad aan de Provinciale raad van Brabant met het Frans als voertaal:

De Nationale Raad wordt door de heer Charles Picqué, Minister van de Franse Gemeenschap, om advies verzocht in verband met de afdeling "Le Détour" van de psychiatrische instelling "La Petite Maison" te Chastres.

Voor de Nationale Raad werd over deze adviesaanvraag verslag uitgebracht. Gelet op de elementen die ten gevolge van de door de Minister gevraagde expertises naar voren zijn gekomen, heeft de Nationale Raad beslist het dossier integraal aan Uw provinciale raad over te maken zodat de nodige deontologische maatregelen kunnen worden getroffen.

Ingesloten doen wij U de brief geworden van Minister Charles Picqué van 16 november 1988, alsmede het volledig dossier en het rapport van Ondervoorzitter Deberdt.

In de loop van de bespreking op de vergadering van de Nationale Raad blijkt dat deze moeilijkheden vrij algemeen voorkomen.
Aangezien het hier een relatief complexe materie betreft, belast de Nationale Raad een commissie met het nader onderzoek van deze problematiek.

Therapeutische activiteiten van niet-geneesheren

De Provinciale Raad van de Orde der geneesheren van Brabant (N) die daarover om advies wordt verzocht, legt een ontwerp‑antwoord aan de Nationale Raad voor.

De Nationale Raad nam in zijn vergadering van 20 april kennis van het schrijven van de provinciale raad van 26 maart 1985 betreffende de vraag of, en onder welke voorwaarden, psychologen psychotherapeutische activiteiten mogen uitvoeren.

De Nationale Raad keurde de nota van de provinciale raad goed met dien verstande echter dat er alleen sprake kan zijn van een samenwerkingscontract tussen een psycholoog en een psychiater.

Voornoemde nota van de Provinciale Raad van Brabant (N) luidt als volgt:

Een psycholoog mag geen geneeskunde uitoefenen. Dus mag hij niet onafhankelijk een persoon met een psychische ziekte behandelen. A fortiori, mag hij ook niet een persoon behandelen voor een ziekte die niet van psychische oorsprong is of ook niet een persoon zonder ziekte.

Een psycholoog zou dus enkel een ziekte van psychische oorsprong mogen behandelen op voorschrift en onder toezicht van een bevoegd geneesheer.

Psychotherapeutische behandeling door een psycholoog alleen lijkt onaanvaardbaar en zou neerkomen op onwettige uitoefening van de geneeskunde.

Werking in team‑verband met minstens een geneesheer‑psychiater zou geen probleem stellen op voorwaarde dat de geneesheer in het team de nodige bevoegdheid krijgt om daadwerkelijk toezicht te kunnen uitoefenen. Dit zou moeten blijken uit de statuten van het team.

Privé‑samenwerking van een psycholoog met een geneesheerpsychiater stelt evenmin een probleem indien de psycholoog werkt onder de leiding van een psychiater. Ingeval van associatie van een psycholoog met een psychiater moet het associatiecontract worden voorgelegd aan de provinciale raad van de Orde der geneesheren die moet nagaan of het strookt met de regelen van de medische plichtenleer.

Uit dit contract moet blijken dat de geneesheer binnen de associatie de nodige bevoegdheid heeft om het naleven van de medische plichtenleer in de associatie te doen naleven.

Ingeval van samenwerking of associatie van een psycholoog met een geneesheer niet‑psychiater, gelden dezelfde verplichtingen als voor een psychiater, maar bovendien is dit slechts toegelaten indien de geneesheer de nodige kennis heeft om de psychotherapeutische behandeling te superviseren. Hij moet dus de nodige bevoegdheid hebben om zelf psychische ziekten te behandelen.

In zijn vergadering van 11 september 1982, heeft de Nationale Raad volgend advies verleend:

Aangezien de hypnose een aanvaarde, alhoewel soms gecontesteerde techniek is in de psychiatrie, maakt het al dan niet beroep doen op deze techniek deel uit van de therapeutische vrijheid van de geneesheer.

Overeenkomstig artikel 5, § 1, van het KB nr 78 van 10 november 1967, is de geneesheer verantwoordelijk voor de keuze van en voor het toezicht op helpers, belast met het verrichten van bepaalde handelingen welke het stellen van de diagnose voorafgaan of de toepassing van de behandeling aangaan.

Het komt de provinciale raad toe om toezicht uit te oefenen of de geneesheer zijn deontologische verplichtingen met betrekking tot deze verantwoordelijkheid nakomt.

Voorts is het onontbeerlijk, ingeval het om een geregelde samenwerking gaat, dat die het voorwerp zou uitmaken van een schriftelijke overeenkomst die vooraf ter goedkeuring aan de provinciale raad moet worden overgelegd.

Bij die gelegenheid moet de provinciale raad nagaan of alle nodige garanties betreffende de kwaliteit van de zorgverlening en het toezicht door de geneesheer gewaarborgd zijn.

Psychiater ‑ Psycholoog

Mag een psychiater samenwerken met een psycholoog niet-geneesheer die zijn patiënten ontvangt in het huis van de psychiater en meer bepaald in een lokaal dat grenst aan het kabinet van de psychiater ?

Antwoord van de Nationale raad:

In principe is een nauwe samenwerking tussen een geneesheer‑psychiater en een psycholoog wenselijk.

De provinciale raad moet erover waken dat die samenwerking geschiedt met in achtneming van artikel 18 van het KB nr. 78 van 10 november 1967 en de bepalingen van de Code van geneeskundige plichtenleer.

Gebruik van eenrichtingsspiegels in een psychiatrische instelling en de eerbied voor het medisch beroepsgeheim.

Advies van de Nationale Raad:

Op basis van artikels 3, al. 2, en 94 van de Code van Plichtenleer wordt een negatief advies verleend. In deze artikelen wordt namelijk gesteld dat de arts steeds de menselijke persoon moet eerbiedigen en dat de medische ethiek alle onderzoekingen verbiedt die het psychisme of het morele bewustzijn van een proefpersoon zouden kunnen schaden of een aanslag zouden kunnen betekenen op zijn waardigheid.