Verantwoordelijkheid van de radioloog – Besparingen in de medische beeldvorming –Verslag aanvragende arts-radioloog

Een provinciale raad stuurt de vragen door van een arts met betrekking tot de invloed van de ontwikkeling van de medische-beeldvormingstechnieken op de leesbaarheid van de verkregen beelden, de interpretatie ervan door de radioloog, de moeilijkheid voor de clinicus om de inhoud ervan te controleren en het delen van de aansprakelijkheid - in geval van een medische fout inherent aan een verkeerd protocol van de clichés door de radioloog - tussen deze laatste en een andere arts die materieel niet in staat is de gemaakte beelden exhaustief te bekijken aan het bed van de patiënt, in de operatiezaal of in de praktijkruimte.

Advies van de Nationale Raad :

De informatica laat door het grote aantal beelden dat ermee kan worden opgeslagen en door de gedwongen reductie van het aantal en van de grootte van de zilverhoudende clichés en zelfs door de vervanging ervan door een cd-rom, niet meer toe deze beelden te bekijken in alle omstandigheden.
Toch dient beklemtoond te worden dat het onderzoek van een patiënt door een radioloog niet beperkt is tot het nemen van beelden. Al heel lang voegen de radiologen dynamische gegevens toe aan hun onderzoekingen om de aanwezige pathologieën beter af te bakenen en houden er rekening mee bij het opstellen van hun protocollen.
De radioloog is volledig verantwoordelijk voor om het even welke handeling die hij verricht.

Bovendien stelt de Nationale Raad vast dat de evolutie van de techniek, die gunstig is voor de kwaliteit van de zorg, gepaard gaat met structurele economische verplichtingen die ertoe leiden dat de informatie die uit de medische-beeldvormingsonderzoeken naar voren komt niet altijd ter plaatse gedeeld kan worden door de verwijzende of geconsulteerde arts. Dit blijkt momenteel het geval te zijn in sommige instellingen waar beelden die verkregen werden met behulp van de meest gesofisticeerde onderzoekstechnieken niet gelezen kunnen worden buiten de dienst radiodiagnostiek.

De Nationale Raad meent dat maatregelen voor de leesbaarheid van clichés noodzakelijk zijn wat betreft hun grootte, hun selectie of hun aangepastheid aan alomtegenwoordige leestechnieken. Hij beveelt aan dat de overdracht van de gegevens aan de aanvragende arts verloopt in een geest van samenwerking en complementariteit.

Advies van de Nationale Raad :

In antwoord op uw brief aangaande de bewaartermijn van radiografieën [elektro-encefalografische tracés], deelt de Nationale Raad u mede dat alleen het Koninklijk besluit van 3 mei 1999 houdende bepaling van de algemene minimumvoorwaarden waaraan het medisch dossier, bedoeld in artikel 15 van de Wet op de ziekenhuizen, gecoördineerd op 7 augustus 1987, moet voldoen, in zijn artikel 1, § 3, een termijn bepaalt voor de bewaring van het medisch dossier, namelijk gedurende minstens dertig jaar.
Voor het overige wordt de noodzaak voor de geneesheer van het bewaren van documenten in de regel bepaald door de latere nuttige of nodige aanwending ervan in het kader van de kwaliteit en de continuïteit van de zorg, en dient elke vernietiging van originele stukken met omzichtigheid te gebeuren.
Derhalve, terwijl voor bewaring buiten de ziekenhuizen van medische documenten, met inbegrip van de archieven i.v.m. de radiologie [waaronder elektro-encefalografische tracés], de vermelde wettelijke bepaling als bewaarreferentie kan worden aangezien, is het aangewezen ook rekening te houden met de maximale verjaringstermijnen van alle (persoonlijke) rechtsvorderingen tot vergoeding van schade op grond van buitencontractuele aansprakelijkheid zoals deze worden bepaald door de op 27 juli 1998 in werking getreden Wet van 10 juni 1998, tot wijziging van sommige bepalingen betreffende de verjaring.
De nieuwe verjaringstermijnen zijn, met inachtneming van de overgangsbepalingen van de wet, de volgende :

• voor schade veroorzaakt vóór 27 juli 1988 : dertig jaar na het schadeverwekkende feit;
• voor schade veroorzaakt in de periode van 27 juli 1988 tot 26 juli 1998 : tot en met 26 juli 2018 te weten twintig jaar na de inwerkingtreding van de nieuwe wet;
• voor schade veroorzaakt vanaf 27 juli 1998 : twintig jaar na het schadeverwekkende feit.

Eens een rechtsvordering is ingesteld, dient het dossier best bewaard te worden tot aan de definitieve gerechtelijke eindbeslissing, in voorkomend geval rekening houdend met een toegekend voorbehoud.

Radiografie – Botleeftijd – Expertise

Advies van de Nationale Raad :

Krachtens artikel 1, 4°, van de Wet van 20 juli 1990 betreffende de voorlopige hechtenis, wordt de procureur des Konings onmiddellijk in kennis gesteld van een aanhouding door de officier van de gerechtelijke politie die ze verricht heeft. Deze laatste voert de opdrachten uit die hem voorgeschreven worden door de substituut van dienst.

Het is dus enkel op vordering van de procureur des Konings dat een radiologisch onderzoek ter bepaling van de leeftijd van een verdachte aangevraagd kan worden.

De politieofficier handelt krachtens een verbale vordering van de procureur des Konings, maar de ziekenhuisdienst kan een geschreven vordering eisen.

Onder voorbehoud van verzet van de betrokkene, die ingelicht werd over het doel van het onderzoek, kan de arts niet weigeren dergelijke vordering uit te voeren.

Het approximatieve karakter van de gebruikte tabellen kan dergelijke weigering niet rechtvaardigen daar de foutmarge vermeld dient te worden en ermee rekening gehouden dient te worden bij de evaluatie van de reële leeftijd.

Een advocaat vraagt de Nationale Raad of er een geschreven regel of een gebruik bestaat dat de radioloog waarnaar een patiënt verwezen is, verzoekt deze laatste onmiddellijk na afloop van het radiologisch onderzoek informatie of advies te verstrekken over deze radiografie of hem integendeel verbiedt dit te doen, waarbij de zorg om de patiënt in te lichten dan overgelaten wordt aan de behandelende arts of aan de gynaecoloog die de radiografieën en het protocol ontvangt.

Antwoord van de Nationale Raad:

De Nationale Raad besprak in zijn vergadering van 14 november 1998 uw brief van 2 oktober 1998.

Op de vraag "Bestaat er een geschreven regel, of een gebruik, dat de radioloog waarnaar een patiënt verwezen is, verzoekt deze laatste onmiddellijk na afloop van het radiologisch onderzoek informatie of advies te verstrekken over deze radiografie...", is het antwoord negatief.

Op de vraag "... of hem daarentegen verbiedt dit te doen, waarbij de zorg om de patiënt in te lichten overgelaten wordt aan de behandelend arts of aan de gynaecoloog die de radiografieën en het protocol ontvangt ... ?", is het antwoord eveneens negatief.

Een radioloog die zijn confraters zo vlug mogelijk op de hoogte wenst te brengen van de resultaten van de onderzoeken, verzoekt zijn Provinciale Raad hem toestemming te verlenen om faxapparaten aan te kopen. Die toestellen, waarvan hij de eigenaar zou blijven, zou hij dan installeren bij zijn confraters zodat zij binnen het uur of in elk geval dezelfde dag nog op de hoogte gebracht zouden worden van de resultaten van de onderzoeken die hij op hun patiënten uitgevoerd heeft.
De Provinciale Raad is van oordeel dat hij niet kan instemmen met dit voorstel. Hij vreest dat de betrokken geneesheer aldus een bevoorrechte relatie zou opbouwen die een of andere vorm van dichotomie in de hand zou kunnen werken. Hij wint het advies van de Nationale Raad in.

Voor de Nationale Raad is het niet de fax zelf die het probleem vormt ‑ hij kent de persoon die er gebruik van maakt immers volledige vrijheid van handelen toe ‑ maar wel het feit dat men iemand "iets cadeau doet".

Advies van de Nationale Raad:

De Raad is de mening toegedaan dat Dr. X antideontologisch te werk gaat wanneer hij aan confraters faxapparaten ter beschikking stelt in de door hem vermelde omstandigheden.

Protocol ‑ Radiografie

Mag de radioloog de röntgenfoto's en het protocol bestemd voor de behandelende geneesheer, direct aan de patiënt overhandigen ?

Na bespreking heeft de Nationale Raad op 9 augustus 1986 het volgende advies geformuleerd:

De Nationale Raad is de mening toegedaan dat medische verslagen en protocollen in principe aan de behandelende arts moeten worden bezorgd. Er zijn evenwel geen deontologische bezwaren tegen het feit dat bedoelde stukken direct aan de patiënt worden overhandigd voor zover het protocol geen elementen bevat die de patiënt zouden kunnen traumatiseren.

De advocaat van een patiënte, slachtoffer van een verkeersongeval, vraagt aan de arts om mededeling van de radiografieën die voor het ongeval werden genomen. Mag een arts deze documenten rechtstreeks aan de advocaat overmaken ?

Advies uitgevaardigd door de Nationale Raad in zijn vergadering van 16 juni 1984:

De Nationale Raad heeft de eer U mede te delen dat conform artikel 42 van de Code van geneeskundige Plichtenleer, de patiënt de radiografieën van zijn arts kan bekomen zonder dat deze laatste evenwel verplicht is het protocol over te maken of op de gestelde vragen te antwoorden.

De tweede alinea van het antwoord betreft de thesis als zou de advocaat niet als een "derde partij" maar als de "gevolmachtigde" van de patiënt moeten worden beschouwd en er voor de arts derhalve geen enkele reden bestaat om hem medische documenten over zijn cliënt te weigeren.

UNICEF Röntgenopnamen

De Nationale Raad heeft eerder al de artsen gewezen op de noodzaak om het beroepsgeheim te eerbiedigen en de wetsbepalingen in verband met verjaring in burgerzaken op het stuk van de bewaring van dossiers, na te leven.

In zijn vergadering van 11 september 1982 heeft de Nationale Raad deze kwestie opnieuw onderzocht in het kader van de UNICEF aktie waarbij röntgenopnamen rechtstreeks door de zieken worden afgestaan.

De Nationale Raad heeft besloten zich in dit verband te wenden tot het Ministerie van Volksgezondheid.

In zijn antwoord van 24 april 1980 formuleert de Nationale raad het volgende advies:

Naar aanleiding van Uw brief van 24 maart 1980 betreffende het ophalen van niet meer dienstige radiografieën met het oog op de recuperatie van het verbruikte zilver, heb ik de eer U te laten weten dat de Nationale raad de mening is toegedaan dat:

1. het ongepast is voor geneesheren tot commerciële verkopen over te gaan en dat er aanleiding is, met betrekking tot die verkopen, artikel 10 van de Code van geneeskundige Plichtenleer in herinnering te brengen, waarbij bepaald wordt dat de geneeskunde in geen geval en op geen enkele wijze als een handelszaak mag worden opgevat;
2. het bewaren van de radiografieën onder toepassing valt van artikel 46 (*) van de Code en dat deze documenten derhalve gedurende 30 jaar moeten worden bewaard. Deze laatste regel is geen deontologische maar een juridische regel.

Antwoord van de Nationale raad van 24 april 1980:

De Raad is van oordeel dat de archieven i.v.m. de radiologie onder toepassing vallen van artikel 46 (*) van de Code van geneeskundige Plichtenleer en derhalve gedurende 30 jaar dienen te worden bewaard.

Dit is geen deontologische maar wel een juridische beschikking.