Na een gedachtenwisseling heeft de Raad de Studiedienst gelast een ontwerpantwoord op te stellen, dat aan het Bureau en vervolgens aan de Raad voorgelegd moet worden.

De Raad neemt kennis van het ontwerpantwoord en stemt ermee in.

Advies van de Nationale Raad:

Wanneer een advies van de Nationale Raad een bindende interpretatie van de Code‑regels betreft voor de leden van de Orde der geneesheren, heeft dit advies ‑ rekening houdend met de omstandigheid dat tot op heden door de Koning aan de Code van geneeskundige Plichtenleer geen bindende kracht werd verleend ‑ geen algemeen‑wettelijke waarde in de door U bedoelde zin en kan het aldus geen afbreuk doen aan een materieel‑wettelijke bepaling (onder meer van een koninklijk besluit).

Daarnaast dient erop gewezen te worden dat het advies van de Nationale Raad van 11 maart 1989 betrekking heeft op de "op vrijwillige basis opgerichte" regionale wachtdiensten (zie artikel 9 §1 van het koninklijk besluit nr 78 van 10 november 1967 betreffende de uitoefening van de geneeskunst, de verpleegkunde, de paramedische beroepen en de geneeskundige commissies) en al dus vreemd is aan de door U opgeworpen aangelegenheid.
Deze aangelegenheid betreft immers de wachtdienst die wordt ingesteld in het toepassingskader van de artikelen 8 §1 en 9, meer bepaald §2, van het hierboven vermelde koninklijk besluit, met betrekking tot de verplichte - opgelegde ‑ wachtdienstorganisatie.

De Nationale Raad heeft geen beslissende inspraak in die organisatie van opgelegde wachtdienst, noch in de samenstelling daarvan wat de betrokken geneesheren betreft.

U kunt in voorkomend geval enkel van uw desbetreffende verplichtingen worden vrijgesteld middels regeling met één of meerdere van uw tot dezelfde verplichtingen gehouden collega's‑oftalmologen.

De Nationale Raad wordt verzocht een advies uit te brengen over de wijze waarop de medische permanentie van een ziekenhuis gefinancierd wordt. Deze permanentie wordt verzorgd door omnipractici.
De geneesheren die werkzaam zijn in het ziekenhuis kunnen ofwel zelf de medische permanentie verzorgen naast de omnipractici, ofwel financieel bijdragen in deze wachtdienst.
De volgende vraag wordt gesteld: "Moeten de specialisten die werkzaam zijn in het ziekenhuis allemaal evenveel bijdragen in de financiering van de wacht of dient de bijdrage in verhouding te zijn met het activiteitsniveau in het ziekenhuis ?"
De geneesheren die deeltijds tewerkgesteld zijn in de instelling hebben overigens ook niet hetzelfde stemrecht als de voltijdse geneesheren in de Medische Raad die de beslissingen op dit gebied neemt.

Advies van de Nationale Raad:

De Nationale Raad is de mening toegedaan dat het uw Provinciale Raad toekomt te bemiddelen in deze zaak en daaraan, voor zoveel als nodig in overleg met de medische Raad, de gepaste oplossing te geven.

Regionale wachtdienst van geneesheren specialisten

Dit probleem werd door de Raad tijdens de vergadering van 18 februari 1989 bestudeerd. (cf. supra, blz. 16)
Het ontwerpantwoord dat de Raad werd voorgelegd werd goedgekeurd.

Advies van de Nationale Raad:

De geneesheer-specialist moet te allen tijde de continuïteit van de verzorging van zijn patiënten waarborgen.

Indien hij uitsluitend poliklinische activiteiten uitoefent, kan hij niet verplicht worden deel te nemen aan een op vrijwillige basis opgerichte regionale wachtdienst van zijn discipline.

Indien hij evenwel de continuïteit van de verzorging voor zijn patiënten aan een regionale wachtdienst van specialisten toevertrouwt, is hij gehouden in de werkingskosten ervan bij te dragen.

Regionale wachtdienst geneesheren‑specialisten

Door een provinciale raad wordt de vraag gesteld of een oftalmoloog die binnen een welbepaalde regio uitsluitend poliklinische activiteiten uitoefent, verplicht kan worden daadwerkelijk aan een regionale wachtdienst voor oftalmologen deel te nemen

Het is evident dat elke arts, huisarts of ziekenhuisarts, de continuïteit van de zorgverlening moet waarborgen. Dat is de reden waarom een wachtrol wordt georganiseerd. Het is evenwel nog de vraag, of alle artsen van een bepaald specialisme die in de streek uitsluitend klinische of poliklinische activiteiten uitoefenen, daadwerkelijk of financieel aan die wachtdienst moeten deelnemen.

Een ontwerp‑advies zal op de volgende vergadering worden voorgelegd.

De Nationale Raad wordt door een provinciale raad om advies verzocht aangaande de beschikkingen van het Koninklijk Besluit van 20 juli 1988 die betrekking hebben op de vergoeding van wachtdiensten in verzorgingsinstellingen. De provinciale raad in kwestie is van oordeel dat de concrete toepassing van deze beschikkingen vermoedelijk deontologische implicaties zal hebben.

Het Bureau van de Nationale Raad zal de wetteksten nader onderzoeken en een ontwerp-antwoord voorbereiden.

De Nationale Raad wordt door een provinciale raad om advies verzocht aangaande de toepassing van het Koninklijk Besluit van 22 juli 1988. In bedoeld besluit komen beschikkingen voor die betrekking hebben op de vergoeding van wachtdiensten in de verzorgingsinstellingen. Nieuwe Z.I.V.‑nummers werden aan de nomenclatuur toegevoegd. Steeds volgens de provinciale raad, zou de toepassing van deze bepalingen deontologische implicaties kunnen hebben.

Na een uitgebreide gedachtenwisseling, meent de Nationale Raad dat waar de Nederlandse tekst van artikel 16 van het Koninklijk Besluit misschien onvoldoende duidelijk is, de Franse tekst geen enkele twijfel laat bestaan voor wat de toepassing van dit Koninklijk Besluit betreft.

Antwoord van de Nationale Raad:

Het blijkt duidelijk uit zowel de Nederlandse als de Franse tekst van het voorlaatste lid van artikel 16 van het Koninklijk Besluit van 22 juli 1988 dat de verstrekkingen 590100, 590122 en 590144 dienen om de verschillende geneesheren te vergoeden die de dagelijkse wachtdienst verzekeren en de verstrekkingen attesteren onder de verantwoordelijkheid van de hoofdgeneesheer die verantwoordelijk is voor de continuïteit van de verzorging(1).

(1) cf. Tijdschrift nr 43, maart 1989, blz. 36.

De Nationale Raad wordt om advies verzocht in verband met de deelname door geneesheren‑specialisten aan de algemene ziekenhuiswacht. (cf. vergadering van 15 oktober 1988)

Als neerslag van de beraadslaging op de vorige vergadering, wordt door het Bureau een ontwerp‑antwoord voorgelegd dat eenparig door de Raad wordt goedgekeurd:

In elke ziekenhuisinstelling worden zowel de poortwacht als de medische permanentie door de medische raad geregeld.

Het is eveneens de medische raad van de instelling die oordeelt welke stafleden eventueel ontslagen worden van deelname aan één van beide wachtdiensten en zulks in overeenstemming met de specifieke criteria van het betreffende ziekenhuis.

De medische raad moet tevens nagaan of de wachthebbende geneesheer wel degelijk over de kunde beschikt om urgenties op een verantwoorde wijze op te vangen.

Het beslechten van meningsverschillen of conflicten m.b.t. het al dan niet deelnemen aan de wachtdienst komt toe aan de provinciale raad.

Aan een provinciale raad wordt door de algemeen‑directeur van een ziekenhuis om uitleg verzocht m.b.t. de rol van respectievelijk de ziekenhuisbeheerder en de medische raad bij de organisatie en de financiering van de wachtdienst.

Tijdens de discussie wordt verwezen naar de vroegere adviezen van de Nationale Raad. Alle geneesheren die in een ziekenhuis werkzaam zijn moeten aan de wachtdienst deelnemen. Het bedrag van de bijdrage wordt door de medische raad bepaald. Naast deze deontologische verplichting werd sindsdien door de wetgever een wettelijke verplichting ingevoerd en met name bepaald dat ieder ziekenhuis over de permanente aanwezigheid van een geneesheer moet beschikken.

De Nationale Raad is de mening toegedaan dat sinds bedoeld besluit, de ziekenhuisbeheerder en de medische raad de organisatie van de wachtdienst in overleg moeten regelen.

Advies van de Nationale Raad:

In zijn adviezen van 19 oktober 1985 en 14 december 1985 heeft de Nationale Raad de nadruk gelegd op de deontologische verplichting voor alle geneesheren die in een ziekenhuis werkzaam zijn, een wachtdienst te organiseren.

Het koninklijk besluit van 8 december 1986 houdende vaststelling van aanvullende normen voor de erkenning van ziekenhuizen en ziekenhuisdiensten alsmede tot nadere omschrijving van de ziekenhuisgroeperingen en van de bijzondere normen waaraan deze moeten voldoen, bepaalt in zijn artikel 2, §1, 4, dat ieder ziekenhuis moet beschikken over de permanente aanwezigheid van een geneesheer.

Deze nieuwe wettelijke bepaling veronderstelt een overleg tussen de beheerder en de medische raad. De Nationale Paritaire Commissie Geneesheren‑Ziekenhuizen zal een advies moeten uitbrengen omtrent de modaliteiten van de toepassing van deze wetsbepaling.

Een provinciale raad legt aan de Nationale Raad zijn ontwerp‑antwoorden voor op bovenstaande vier vragen die hem door een arts worden gesteld. Het ontwerp ziet eruit als volgt:

Vraag 1

I.v.m. de wachtdienst in ziekenhuisverband brengen wij vooreerst de adviezen van 19 oktober en 14 december 1985 van de Nationale Raad in herinnering:

a) Het Verbond der Belgische Beroepsverenigingen van geneesheren‑specialisten vraagt de Nationale Raad om advies aangaande de plichten van de ziekenhuisartsen en de rol van de medische raad inzake de organisatie en financiering van de algemene medische permanentie in ziekenhuisverband.

In zijn vergadering van 19 oktober 1985, bracht de Nationale Raad hierover volgend advies uit:

b) De Nationale Raad wordt om toelichtingen gevraagd bij het advies van 19 oktober 1985 betreffende de algemene wachtdienst in ziekenhuisverband en meer bepaald betreffende de exacte draagwijdte van de regel dat elke geneesheer ingeschreven op de lijst van de Orde aan de wachtdienst moet deelnemen «overeenkomstig zijn bevoegdheid».

Een aantal geneesheren‑specialisten zijn namelijk de mening toegedaan dat zij niet de vereiste bevoegdheid hebben om een algemene wachtdienst te waarborgen.

In zijn vergadering van 14 december 1985, heeft de Nationale Raad zijn antwoord van 19 oktober 1985 verduidelijkt:

Vraag 2

De juridische aansprakelijkheid van een diensthoofd voor de medische handelingen van zijn collega's binnen de eigen dienst, is een aangelegenheid waarover in elk specifiek geval door de bevoegde rechtbanken dient te worden beslist.

Vraag 3

Voor zover de vigerende wettelijke bepalingen de verplichting zouden opleggen om binnen het kader van de opname in een OCMW‑ziekenhuis een attest van medische reden van ziekenhuisopname in te vullen dat van het ene OCMW naar het andere OCMW wordt verstuurd, is er geen schending van het medisch beroepsgeheim.
Zo niet kan artikel 458 van het Strafwetboek van toepassing zijn dat luidt als volgt:

«Geneesheren, heelkundigen, officieren van gezondheid, apothekers, vroedvrouwen en alle andere personen die uit hoofde van hun staat of beroep kennis dragen van geheimen die hun zijn toevertrouwd, en deze bekendmaken buiten het geval dat zij geroepen worden om in rechte getuigenis af te leggen en buiten het geval dat de wet hen verplicht die geheimen bekend te maken, worden gestraft met een gevangenisstraf van acht dagen tot zes maanden en met een geldboete van honderd tot vijfhonderd frank».

Overigens willen wij er op wijzen dat de door U geschetste werkwijze geen door de Code van geneeskundige Plichtenleer bepaalde uitzondering vormt op de plicht tot geheimhouding zoals vervat in artikel 55 van deze Code, dat luidt als volgt:

«Het beroepsgeheim dat de geneesheer moet bewaren is van openbare orde. De door patiënten geraadpleegde of om zorgen of raad verzochte practici zijn in alle omstandigheden door het beroepsgeheim gebonden».

Vraag 4

I.v.m. het verbieden door een ziekenhuisinstelling aan een specialist van het beoefenen van alternatieve geneeskunde, verwijzen wij naar art. 11 van het K.B. nr 78 van 10 november 1967 dat bepaalt wat volgt: «Aan de beoefenaars bedoeld bij de artikelen 2, 3 en 4 mogen geen reglementaire beperkingen worden opgelegd bij de keuze van de middelen die aangewend moeten worden, hetzij voor het stellen van de diagnose, hetzij voor het instellen en uitvoeren van de behandeling, hetzij voor het uitvoeren van magistrale bereidingen.
De misbruiken van de vrijheid waarvan zij in dit drievoudig opzicht genieten worden beteugeld door de Raden van de Orde waarvan zij afhangen».

Tijdens de bespreking op de Nationale Raad wordt opgemerkt dat achter vraag 3 naar alle waarschijnlijkheid een concreet geval schuil gaat, zodat het wenselijk zou zijn de betrokken arts om uitleg te verzoeken alvorens een antwoord te formuleren.

Voor wat de aansprakelijkheid van het medisch diensthoofd betreft, zou het eveneens nuttig zijn de jurisprudentie ter zake nader te onderzoeken.

Bij vraag 4 dient rekening te worden gehouden met artikel 12 van het koninklijk besluit nr 78 waarin wordt bepaald dat «als niet geschreven zijnde worden beschouwd in de overeenkomsten gesloten door de beoefenaars bedoeld bij de artikelen 2, 3 en 4, de bepalingen die hun keuzevrijheid bedoeld bij artikel 11 schenden», artikel waaraan in het antwoord van de provinciale raad wordt gerefereerd. Maar het is tevens een feit dat elke instelling de kandidaten kiest volgens criteria die zij opstelt in akkoord met de medische raad van de instelling.

Antwoord van de Nationale Raad:

De Nationale Raad heeft geen opmerkingen te formuleren m.b.t. het ontwerp‑antwoord op de twee eerste vragen.

Wat de derde vraag betreft, stelt de Nationale Raad voor dat Uw Provinciale raad, alvorens een antwoord te geven, aan Dr X uitleg zou vragen over de concrete situatie.

Betreffende de vierde vraag, wenst de Nationale Raad eraan te herinneren dat alhoewel geen enkel contract in strijd mag zijn met artikel 11 van het koninklijk besluit nr 78, elke instelling toch meester blijft van de verbintenissen die ze aangaat. Kandidaten moeten worden gezocht conform de criteria die met akkoord van de medische raad van de instelling, werden opgesteld.